Trăm năm cô đơn - Gabriel Garcia Marquez

Cảm nhận của mình khi đọc tác phẩm là dài, 500 trang, đọc rất dễ nản, và thật sự là mình khi viết bài này, mình chỉ đọc được khoảng 60%( chương 13), đã muốn bỏ ngang vì mình trông đợi cái kết gì đó. Nhưng trước khi từ bỏ thì mình lại quay lại đọc tóm tắt và review của cố dịch giả Nguyễn Trung Đức. Thế là từ cảm thấy phí thời gian vì bỏ ra mỗi chút thời gian trước khi ngủ để đọc thì mình lại thấy hay. Sau đây là vài lời trích từ phần tóm tắt của cố dịch giả, còn về cảm nhận, đánh giá về riêng tác phẩm thì chắc không cần thiết nữa rồi, vì tác phẩm kinh điển nên có nhiều đánh giá khác.

“Thành công này có được là nhờ Gacxia Macket đã vận dụng và nâng cao thủ pháp xây dựng nhân vật của truyện kể dân gian: chỉ chấm phá đôi nét còn nhường chỗ cho trí tưởng tượng của người đọc người nghe.” - Mình không phải chuyên văn và cũng không giỏi văn, nên việc đọc sách, hiểu sách vốn đã không dễ dàng với mình, vậy mà thủ pháp xây dựng nhân vật gì đấy của tác giả lại thêm thử thách đối với mình. Càng đọc càng mơ hồ và nản, nhưng không phải là vô ích.

Lúc bắt đầu đọc, có vài người nói đây là tác phẩm khiêu dâm, rồi lại có nhiều người phản bác. Và mình đọc vì tò mò tại sao lại tranh cãi như vậy :)). Sau khi đọc được hơn một nửa thì cảm nhận của mình về tác phẩm là rất tự nhiên, rất sâu sắc, rất tình yêu hơn là tình dục hay khiêu dâm như vài người nhận định. Một lý do nữa để mình bắt đầu đọc đó là tác phẩm có chuyển thể thành phim(Sau 20 năm kể từ lúc tác giả mất), và mình nghĩ đáng để đọc tác phẩm trước khi xem phim.

Tác phẩm với rất nhiều cái tên Latin na ná nhau. Vì mình chỉ đọc và đọc, nên không phân biệt được ai với ai :)) so true, và ngoài đời mình cũng không biết ai với ai thật, cách mình nhớ một người không phải là ghi nhớ, mà mình nhớ một người bằng ngoại hình, rồi tính cách, rồi cái tên của người đó. Vì tiểu thuyết dĩ nhiên chẳng thể khắc họa hết ngoại hình nhưng có một điều rất hay. Nguyễn Trung Đức viết: “Như vậy chúng ta thấy mỗi nhân vật được khu biệt hoá với các nhân vật khác bởi chỉ một hoặc vài ba điểm. Trong nhiều trường hợp, những đặc điểm này được phóng đại đến mức quái dị như những chiếc mặt nạ. Và do đó nhân vật trở thành siêu mẫu gây ấn tượng sâu sắc trong người đọc.” - Nhân vật dễ nhớ nhất đối với mình là Úrsula, và khó nhớ nhất là những người mang tên Aureliano :)).

Dòng họ Buendia được tả như một vòng lặp, vòng lặp to bao trùm các vòng lặp nhỏ. Những vòng lặp này không phải về thể xác hay trí tuệ. Vòng lặp này chính là vòng lặp của sự cô đơn, kéo dài 100 năm như tên tác phẩm ?! Nguyễn Trung Đức viết: “Tuy là những người khoẻ mạnh, thông minh, có ý chí và nghị lực phi thường, nhưng những Hôsê và những Aurêlianô bao giờ cũng thất bại, cũng phải sống trong cảnh cô đơn. Chính sự giống nhau này đã gây cho Ucsula Igoaran luôn luôn có cảm giác thời gian quay tròn vì bà lão cứ nhận thấy các thế hệ sau giống hệt thế hệ trước.”

Tác phẩm ngoài những câu chuyện, còn là những bài học nếu chúng ta muốn học. “Trước hết chúng ta thấy trong Trăm năm cô đơn những nhân vật trong dòng họ Buênđya ngày càng tách mình khỏi cộng đồng xã hội và trong quá trình hiện hữu, họ ngày một trở thành những người sống trái tính trái nết. Và cái thói sống trái tính trái nết này đến lượt nó lại đào sâu thêm cái hố ngăn cách họ với cộng đồng xã hội. Tự tách mình khỏi cộng đồng xã hội, sống cuộc sống dị thường còn là nguy cơ dẫn cá nhân đến cuộc sống độc đoán chuyên quyền. Khi cá nhân đã có quyền hành trong tay sẽ trở thành tên độc tài, tên bạo chúa khát máu hơn cả bạo chúa thời Trung cổ.”

Thêm nữa những lý do về sự cô đơn: “Cũng nhờ sống lâu, nhờ trí minh mẫn, cụ Úrsula điểm duyệt lại những cháu con của mình và cụ thấy ra tất cả bọn họ, người nhiều người ít đều sống ích kỷ, đều sống trái thói trái nết, đều không thể hoà đồng với gia đình, với làng xóm, với xã hội. Cụ cũng nhận ra cái lối sống ích kỷ, cái lối sống trái thói trái nết ấy cũng đáng kinh tởm như cái đuôi con lợn của sự loạn luân từng ám ảnh suốt cả cuộc đời cụ.” - Có vẻ đọc đến đây bạn cũng đang nhăn mặt :), phần lớn có lẽ vì cái đuôi con lợn, vì loài người “súc vật”. Nhưng chính tác giả đã vật chất hóa sự ích kỉ, sự tách biệt, trái tính trái nết thành cái đuôi lợn, mà với mình - người chỉ mới đọc 60% cuốn tiểu thuyết thì đuôi lợn thật sự vẫn chưa xuất hiện.

Và dòng họ này cần tình yêu, “Bởi chỉ có tình yêu thực sự và chân thành mới là động lực chính khiến cá nhân hoà đồng với gia đình, với làng xóm và cộng đồng xã hội. Tình yêu mới là cái cần thiết để thoát ra khỏi hoàn cảnh cô đơn.” - Trong dòng họ, có người thì sống không có tình yêu thương, có người thì sống vô tư, không biết yêu, có người thì chỉ biết khi đứng trước ngọng súng của buổi hành hình, có người nhận ra tình yêu khi ở ngay đoạn kết của cuộc đời.

Tới đây có vẻ là hết rồi, vì mình không sâu sắc như chuyên văn, nên những cảm nhận của mình chỉ là từ cố dịch giả Nguyễn Trung Đức mà ra, rồi mình cảm thấy sao mà đúng quá thôi. Hy vọng những ai đang đọc, đã đọc hay chưa đọc cuốn sách cũng sẽ cảm nhận được năng lượng tích cực từ những cảm nhận này, và tác phẩm thật sự xứng đáng là kinh điển! 5 sao 🌟 trong sự kiệt sức :)).

20/03/2025